Syaikh Luqman as-Sarkhasi

Judul di atas adalah namanya. Persis. Saya tidak menambahi maupun mengurangi. Referensi yang ada di kepustakaan tasawuf saya sama sekali tidak menyebut tempat kelahirannya, juga tidak menyebut tempat kematiannya. Tapi dari sisi namanya, beliau dinisbatkan kepada salah satu tempat, yaitu Sarkhas. Sebuah kota yang ada di sebuah provinsi Khorasan, Iran.

Juga guru rohaninya siapa, saya tidak tahu. Sahabatnya di dalam dunia rohani itu siapa, saya tidak tahu. Serba tidak tahu. Kecuali yang ditulis oleh Mulla Nuruddin ‘Abdurrahman bin Ahmad al-Jami di dalam kitabnya, Nafahat al-Unsi min Hadharat al-Qudsi. Itu pun hanya sedikit. Sedikit sekali.

Di awal permulaannya menjadi seorang sufi, beliau banyak sekali melakukan mujahadah, melakukan latihan rohani demi latihan rohani. Allah Ta’ala yang Maharahman dan Maharahim menyongsong beliau dengan sigap, dengan sepenuh hati, dengan sungguh-sungguh.

Sehingga karena “disongsong” oleh Allah Ta’ala itu, akal beliau kemudian lenyap. Beliau tergila-gila kepada asal-usul segala sesuatu, kepada hadiratNya. Kita bayangkan, seperti apa orang yang tergila-gila kepada Allah Ta’ala? Urusan orang itu pastilah diurusi oleh hadiratNya, bukan oleh sesuatu yang lain.

Di dalam mu’amalah dengan sesama, pada mulanya beliau sangat hati-hati, jangan sampai beliau merugikan orang lain. Baik kepada umat manusia maupun kepada Allah Ta’ala, beliau sangat hati-hati. Lama-lama rindu beliau kepada hadiratNya makin kambuh, lama-lama cinta beliau kepada Allah Ta’ala makin utuh.

Karena cinta beliau yang terlalu kepada hadiratNya itu, akal beliau kemudian lenyap. Beliau tergila-gila kepada Allah Ta’ala. Yang dalam hati beliau hanyalah Dia semata-mata, tidak ada yang lain. Jadilah beliau hanya terhuyung-huyung kepada hadiratNya, tidak ada yang lain lagi.

Allah Ta’ala menyingkapkan diriNya kepada beliau. Beliau memandangNya dengan seutuhnya tertarik. Beliau terguncang memandang Allah Ta’ala. Ketika ditanyakan kepada beliau “apa ini dan apa itu?” Jawabannya sama. Yaitu, Allah Ta’ala. Tidak ada hijab antara beliau dengan hadiratNya.

Pada mulanya beliau beribadah kepada hadiratNya dengan sekuat-kuatnya secara lahir dan batin. Beliau merasa tidak kuat. Cuma ibadah itu yang beliau persembahkan. Itu pun ibadah Allah Ta’ala. Sebab tanpa keterlibatan hadiratNya tidak mungkin beliau sanggup mempersembahkan ibadah seperti itu.

“Ya Allah, Engkaulah Sultan Yang Hakiki. Di dalam berbakti kepadaMu rambutku sampai berubah menjadi uban. Tolong, merdekakanlah aku ya Allah.” Kemudian hati beliau mendengarkan Allah Ta’ala memberikan jawaban: “Wahai Luqman, sekarang telah Aku merdekakan engkau.”

Tanda kemerdekaan Syaikh Luqman as-Sarkhasi itu adalah lenyapnya akal beliau dari kepalanya. Beliau lantas termasuk orang-orang yang tergila-gila kepada Allah Ta’ala. Syaikh Abu Sa’id bin Abi al-Khair seringkali mengatakan bahwa Syaikh Luqman as-Sarkhasi adalah orang yang dimerdekakan Allah dari perintah dan larangan. Wallahu a’lamu bish-shawab.